Fark Badi Ne Demek? İzmir’de Bir Kelime Macerası
Geçen gün İzmir’in güzel sokaklarında bir kahve içiyordum, arkadaşlarla muhabbetin dibine vurmuşuz, kahkahalarla gülüyoruz. Birden, bir arkadaşım bana döndü ve “Fark badi ne demek?” diye sordu. Şaşırdım tabii, çünkü bu kelimeyi daha önce duymadım. Ama bir yandan da, biz İzmirli çocuklar olarak her an her şey olabilir diye düşündüm. Bu kelime de büyük ihtimalle, mahallede bir yerde, bir köşe başında, semt pazarında ya da kafelerde karşımıza çıkabilecek yeni bir “street slang”dir. Neyse, durumu kurtarmak için ben de tabii hemen bildiğimi varsayarak:
“Ya, fark badi, işte çok rahat, böyle tam İzmir tarzı bir şey, anlamı biraz derin ama, hani işte, bak, bu… bir şey ifade eder yani.” dedim.
Ama içimde bir his vardı, “Yok, bu kelime kesin bir tuzak!”
Ve işte başladık… Fark badi ne demek? sorusunun derinliklerine inmeye.
Fark Badi: Kelimenin Peşinden Gittiğimizde
Biliyorsunuz, İzmir’de bazen kelimeler öyle garip şekilde çıkıyor ki, birden aklınızda deli bir anlam halini alıyor. Mesela “fark badi” de böyle bir şey! Evet, tahmin edin… Bu kelime İzmir’e özgü, ama ne yazık ki en büyük hatayı yaptım ve biraz fazla takıldım. Herkesin kafası karıştı, herkes birbiriyle konuştu, hatta “Fark badi ne demek?” diye internette bile araştırmalar başladı. Sonunda, fark ettim ki bu kelime aslında… yanlış anlaşılmış bir şeydi.
İzmir’deki arkadaşlarım bazen şaka yaparken, kelimelerin üzerine öyle yaratıcı oyunlar yapıyorlar ki, anlamını çözmek oldukça zor olabiliyor. Fark badi de onlardan biri. Ama sonra şunu fark ettim: Fark badi ne demek? sorusunun cevabı çok basitti aslında. Bu kelime, aslında “fark etmeden yapılan şaka” anlamına geliyor.
Düşünün, bir arkadaşınıza bir şey söylüyorsunuz ve o an ne demek istediğinizi tam anlayamıyor, ama bir şekilde “fark badi” diyerek durumu geçiştiriyor. İzmir’in o kendine has, rahat tavırları var ya, işte o tavırlardan birinin adıdır fark badi. Yani tam olarak, “oldu canım, biz fark ettik ama bir şey demiyoruz” tarzı.
İçimden Geçen Düşünceler ve “Fark Badi”yi Anlama Çabası
İç sesime kulak verdim:
“Yani, tamam, bu kelime belki de seni izleyen insanın kafasında biraz karmaşa yaratabilir. Ama bu kadar kafa yormaya gerek yok, belki gerçekten sadece ‘şaka yapıyorum’ demek istemiştir. Hem İzmirli olmak, her şeyin anlamını çok derinlerde aramadan yaşamak demek değil mi? Şimdi hadi bakalım, yeni bir komik hikâye yazarsın!”
Fark badi, aslında İzmir’in bir nevi sosyal hayatını özetliyor. Durumun ciddiyetiyle dalga geçmek, hayatın zorluklarına karşı bir gülüşle direnmek, ama aynı zamanda bu şaka ile bir mesaj vermek. Bir “içten gülüş” gibi diyebiliriz. Yani, bir olay ya da durum karşısında, ciddiyetin içinde bile eğlenceyi bulma şekli… Ne kadar eğlenceli değil mi? İnsanların içindeki o rahatlığı ve enerjiyi böyle açıklayabiliriz.
Sokakta Fark Badi: Gerçek Hayattan Örnekler
Bir gün, İstanbul’dan İzmir’e dönerken, otobüs yolculuğunda yanımda iki kız arkadaşım vardı. Şehirdeki trafik, klasik İzmir trafiği. Herkes bir şekilde öfkesini sakinleştiriyor ama arada bir “Hadi ya!” bağırışları yükseliyor. Neyse, yolculuk ederken, şoförümüz yanlış yola girdi. Herkes biraz gerildi. Ama benim yanımda oturan arkadaşımın hemen devreye girmesiyle durum değişti:
“Ya, fark badi, zaten şoför de İzmirli, ne olacak!” dedi ve hemen hepimiz güldük. Yani, bu kelime tam anlamıyla durumu hafifletti. Fark badi ne demek? Durumun ciddiyetini anlamış ve bir şekilde, o karmaşayı esprili bir biçimde geçiştirmişti.
Bu tam olarak İzmir’deki yaşam tarzını anlatıyor. “Fark badi” demek, biraz da kaygılardan sıyrılmak ve hayatın üzerinde o kadar fazla durmamak demek. İnsanlar buradaki sosyal ilişkilerde, kelimeleri o kadar serbest bırakıyorlar ki, her şey bir anda rahatlıyor. Ne yazık ki, şehre yeni gelen birisi bu rahatlığı anlamakta zorlanabilir, çünkü burada her şey o kadar doğal, o kadar sıradandır ki, fark badi kelimesi bile bir anlamda “her şey normal” demek gibi.
Fark Badi ve Ben: İroniyle Yüzleşmek
Bir de ben varım tabii. Hani şunu söyleyebilirim, bir taraftan sürekli espri yapan, mizahi açıdan olaya yaklaşan ama bir yandan da her şeyin altını çizip derinlemesine inceleyen biriyim. Yani, içimden de “Fark badi ne demek?” sorusunun gerçek anlamını çözmeye çalışıyorum, halbuki belki de o kadar kafa yormama gerek yok. Ama olsun, bazen kelimeler üzerinde bu kadar düşündüğünüzde, hayatın komik yönlerini görmek de daha kolay oluyor. O yüzden, kelimeyi ilk duyduğumda ben de biraz esprili bir şekilde şaşırdım ama sonra bu rahatlığı da kabul ettim. İzmir’in şehrinde, fark badi işte tam da böyle bir şey. O an neyin önemli olduğunu anlamaya çalışırken, gerçek cevap sadece gülmekten ibaret.
Sonuçta, fark badi demek, hayatın çok ciddi olduğu zamanlarda bile bir şekilde esprili bir bakış açısına sahip olmak demek. Hani, her şeyin normal ve her şeyin geçici olduğunu unutmadan, eğlenmek, şaka yapmak, biraz da “işin kolayını bulmak” demek. Bizim işimiz aslında sadece bir adım daha rahat olmak!